Coraz bliżej szczepionki na raka trzustki? „Skuteczna u 90 proc. uczestników”

Trwają prace nad eksperymentalną szczepionkę przeciw rakowi trzustki. Opublikowano właśnie wyniki I fazy badań klinicznych. Preparat wywołał odpowiedź u 90 proc. uczestników badania.

Uderzyli w mutację genu powodującą raka trzustki

Rak trzustki to jeden z najbardziej niebezpiecznych nowotworów. Przez długi czas nie daje żadnych sygnałów, dlatego 80 proc. rozpoznań dokonuje się w momencie, gdy doszło już do przerzutów. Leczenie można wdrożyć u jedynie 15 proc. chorych. To sprawia, że przeżywalność 5-letnia dotyczy jedynie 8 proc. osób z rakiem trzustki.

Dlatego naukowcy cały czas szukają sposobu, aby poprawić rokowania. W ostatnim czasie pojawiły się informacje o dających nadzieję nowych terapiach. Jedną z nich jest eksperymentalna szczepionka, nad którą pracują amerykańscy naukowcy (m.in. z University of Texas MD Anderson Cancer Center, Johns Hopkins University i Johns Hopkins Medicine).

Szczepionka jest ukierunkowana na mutacje w genie KRAS. Te mutacje są głównymi czynnikami onkogennymi w ponad 90 proc. przypadków raka gruczołowego (gruczolakoraka) przewodowego trzustki (PDAC). Naukowcy opracowali mKRAS-VAX – szczepionkę długopeptydową, ukierunkowaną na sześć najczęstszych mutacji KRAS występujących w PDAC i w większości zmian przedrakowych trzustki.

Szczepionka jest skuteczna i bezpieczna

W badaniu wzięło udział 20 osób z wysokim ryzykiem PDAC określonym na podstawie predyspozycji dziedzicznych oraz zmian w trzustce, najczęściej w postaci małej torbieli, wykrytych w badaniach obrazowych. Uczestnicy badania otrzymywali szczepionkę mKRAS-VAX w postaci wstrzyknięć podskórnych w modelu szczepienia podstawowego i przypominającego. Dawki podstawowe zostały podane w pierwszym, trzecim i piątym tygodniu, natomiast dawka przypominającą w 13. tygodniu.

„Celem badania było sprawdzenie bezpieczeństwa szczepionki i wywołanie trwałej odpowiedzi immunologicznej” – powiedziała dr Elizabeth Jaffee, onkolog i hematolog z Johns Hopkins University.

Po trwającej 16,5 miesiąca obserwacji szczepionka wywołała odpowiedź limfocytów T specyficznych dla zmutowanego genu KRAS u 90 proc. uczestników badania. U żadnego z uczestników nie rozwinął się rak trzustki, a niektóre zmiany przedrakowe zmniejszyły się lub przestały rosnąć. Wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie Cancer Discovery.

„Zapobieganie i wczesne identyfikowanie może zmniejszyć ryzyko związane z rozwojem i progresją raka. Jest to szczególnie ważne w przypadku nowotworów, których częstość występowania we wczesnym stadium rośnie i dla których nie dysponujemy skutecznymi metodami wczesnego wykrywania” – dodała dr Jaffee.

"Nasze badanie stanowi pierwszy dowód słuszności koncepcji stosowania szczepionek w celu zapobiegania raka trzustki u pacjentów” – powiedziała dr Neeha Zaidi, onkolog z Johns Hopkins Medicine. Dodała, że szczepionka okazała bezpieczna i dobrze tolerowana, co potwierdza zasadność jej zastosowania w większych badaniach dotyczących zapobiegania nowotworom.